O mnie

Moje zdjęcie
Pierwszy Podcast Antropologiczny. Projekt dźwiękowy współtworzony przez studentów Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Powstał w ramach Warsztatów Etnologicznych prowadzonych przez dr Agatę Stanisz w roku akademickim 2011/2012 i jest pierwszą odsłoną działań jakie są podejmowane w ramach Pracowni Antropologii Audiowizualnej.

poniedziałek, 29 czerwca 2015

Witrażownictwo jako rzemiosło artystyczne

Witrażownictwo nadal kojarzy się nam głównie z motywami biblijnymi, malowanymi twarzami świętych i Matką Boską w rozecie spoglądających na nas z kościelnych okien. Tymczasem od XIX wieku wyroby witrażownicze, częściowo dzięki działalności Louisa Comforta Tiffany’ego, stanowią ozdobę także w budynkach świeckich przedstawiając całą gamę motywów: od fauny i flory przez postaci ludzkie aż po kształty geometryczne. Witrażowników, ze względu na kosztowność wyrobów oraz niewielką liczbę mistrzów, jest naprawdę niewielu a proces samego powstawania witraża - zupełnie nieznany. Tymczasem kryje on w sobie fascynującą wiedzę z pogranicza sztuki, historii i techniki, którą posiąść można tylko poprzez mozolną i wytrwałą naukę. Ten zawód jest też silnie zmaskulinizowany, jak wiele starych rzemiosł. Tym bardziej zapraszam więc do wysłuchania opowieści o szkle, technikach, historii i samodzielnym zdobywaniu umiejętności przez kobietę – witrażowniczkę.


Autorka podcastu: Marta Rudnicka

W stronę antropologii nicości. Wykład Elizabeth C. Dunn

Wykład gościnny prof. Elizabeth C. Dunn* pt. "W stronę antropologii nicości.Humanitaryzm i uchodźstwo w Republice Gruzji" wygłoszony 26.06.2015 r. w Poznaniu. Organizatorami wydarzenia było Studenckie Koło Naukowe Etnologów oraz Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM w Poznaniu. W swoim wystąpieniu prof. Dunn zaprezentowała wyniki badań, jakie prowadziła od 2002 r. w Gruzji i będących podstawą przygotowanej przez nią książki pt. "Unsettled: Humanitarianism, Displacement, and the Problem of Being".

Na skutek inwazji armii rosyjskiej w 2008 roku, 28 tysięcy osób z Południowej Osetii – części Republiki Gruzji która postanowiła się odłączyć – stało się ofiarami polityki czystek etnicznych. W odpowiedzi na te wydarzenia, zachodni darczyńcy przeznaczyli ponad 4,5 miliarda dolarów pomocy humanitarnej, z czego 350 milionów zostało skierowanych bezpośrednio do „uchodźców wewnętrznych”. Gdy odwiedzałam obozy, w których owi uchodźcy zostali osadzeni, bardzo często słyszałam tego rodzaju sformułowania: „nie mamy niczego. Rząd i NGOsy nic dla nas nie robią. Jesteśmy sami, opuszczeni i nie mamy nic”. Dlaczego uchodźcy otoczeni przedmiotami z pomocy humanitarnej konsekwentnie twierdzą, że nic nie mają? W niniejszym wystąpieniu pokażę jak „nicość” stanowi centralną kategorię, za pomocą której wewnętrzni uchodźcy rozumieją swoje nowe życie w obozach, swój nowy status społeczny, swą nową relację z państwem oraz instytucjami międzynarodowymi. Posługując się ontologią Alaina Badiou, zademonstruję jak – wbrew najlepszym intencjom – praktyka systemu międzynarodowej pomocy humanitarnej wygenerowała cztery rodzaje pustki, które uwięziły uchodźców wewnętrznych w obozach i długoterminowym zawieszeniu ich przedłużającego się wygnania.


 photo 10557576_842316352504204_7902418542719282256_o_zps8npz8sfd.jpg

* Elizabeth C. Dunn - amerykańska antropolożka, autorka książki "Prywatyzując Polskę"**, obecnie wykłada geografię na Indiana University w USA. Publikowała m.in. w American Ethnologist, Slavic Review czy Antipode.
** Prywatyzując Polskę. O bobofrutach, wielkim biznesie i restrukturyzacji pracy, przeł. Przemysław Sadura, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2008 (ISBN 978-83-61006-11-4). 
*** Nagranie wykonał Jędrzej Lichota

niedziela, 28 czerwca 2015

Skąd ciało wiedziało? cz. 4

Nagrania referatów wygłoszonych w ramach II edycji Studencko-doktoranckiej konferencji „Skąd ciało wiedziało? Ucieleśnienie w naukach kognitywnych i społecznych”. Konferencja odbyła się w dniach 15-16.05.2015 w Pracowni Duży Pokój (Warszawa ul. Warecka 4/6). Organizatorem był Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Za konferencję oraz podzielenie się z nami nagraniami referatów są odpowiedzialni: Urszula Klimut, Rafał Rukat, mgr Piotr Litwin oraz mgr Paweł Motyka.

10. Magdalena Pietrewicz (Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej UW): "Ciało uwikłane pomiędzy etnografią a teatrem – cielesność w etnografii performatywnej"

W referacie został podjęty temat cielesności w etnografii performatywnej – metoda badawcza polegająca na połączeniu etnografii i teatru.  Autorka opowiada o cielesnym poznawaniu rzeczywistości przez badacza, który wychodzi w teren, by na własnym ciele poczuć i za pomocą zmysłów odbierać otaczający świat.


11. Zuzanna Katarzyna Czerwińska (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW): "Ciało to ja. Ucieleśnienie w teorii i praktyce psychoterapii Gestalt "

W referacie omówione zostaje znaczenie ciała w procesie psychoterapii Gestalt w ujęciu J. I. Kepnera. Autorka analizuje w nim, w jaki sposób przedstawione założenia teoretyczne realizują się w praktyce terapeutycznej.


12. Rafał Rukat (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW): "Etnograficzne badania nad Marszem Niepodległości w perspektywie ucieleśnienia"

Skąd ciało wiedziało? cz. 3

Nagrania referatów wygłoszonych w ramach II edycji Studencko-doktoranckiej konferencji „Skąd ciało wiedziało? Ucieleśnienie w naukach kognitywnych i społecznych”. Konferencja odbyła się w dniach 15-16.05.2015 w Pracowni Duży Pokój (Warszawa ul. Warecka 4/6). Organizatorem był Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Za konferencję oraz podzielenie się z nami nagraniami referatów są odpowiedzialni: Urszula Klimut, Rafał Rukat, mgr Piotr Litwin oraz mgr Paweł Motyka.

7. Marta Sałyga (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW): "Ucieleśniając surogację. Dyskursywne strategie wobec rodzicielstwa zastępczego i wspomaganego rozrodu"


8. Paweł Zięba (Kognitywistyka, Instytut Filozofii UJ): "Czy przekonania zawiasowe są ucieleśnione?"

U podstaw programu badawczego realizowanego w szeroko pojętych naukach kognitywnych pod hasłem „poznania ucieleśnionego” (ang. Embodied Cognition) tkwi założenie, że procesy poznawcze są w istotny sposób zależne od ciała i jego interakcji ze środowiskiem. Wśród filozoficznych konotacji tej idei wymienia się zwykle fenomenologię (Merleau-Ponty, Husserl), ekologiczną teorię percepcji (Gibson), kognitywną teorię metafory (Lakoff, Johnson) oraz enaktywizm (Noë, O’Reagan).  Czy należy do tej listy dopisać Wittgensteina i jego koncepcję przekonań zawiasowych?


9. Marek Waligóra i Jakub Wojciechowski (Instytut Filozofii UMK, Interdyscyplinarne Centrum Nowoczesnych Technologii UMK): "Doświadczenie immersji w środowisku rzeczywistości wirtualnej prowadzi do zmian w postrzeganiu swojego ciała"

Jedną z funkcji umysłu jest generowanie świadomych doświadczeń odnoszących się do percypującego podmiotu jako źródła. Nasze ciała nieustannie wchodzą w interakcje z otaczającym je środowiskiem dokonując recepcji bodźców pochodzących z otoczenia. Nasza indywidualna, subiektywna perspektywa „bycia w ciele” jest skutkiem neuronalnej aktywności specyficznych obszarów w mózgu. Mentalna reprezentacja doświadczającego podmiotu zostaje uformowana w wyniku analizy sygnałów z biologicznego ciała oraz informacji pochodzących z receptorów. Wykorzystanie technologii do generowania środowiska wirtualnego pozwala w pełni kontrolować parametry otoczenia w jakim znajduje się podmiot. Zanurzenie się w wymiar rzeczywistości wirtualnej przy jednoczesnej analizie pracy mózgu, pozwala zbadać mechanizmy odpowiadające za wytwarzanie mentalnej reprezentacji ciała przez podmiot.

Skąd ciało wiedziało? cz. 2

Nagrania referatów wygłoszonych w ramach II edycji Studencko-doktoranckiej konferencji „Skąd ciało wiedziało? Ucieleśnienie w naukach kognitywnych i społecznych”. Konferencja odbyła się w dniach 15-16.05.2015 w Pracowni Duży Pokój (Warszawa ul. Warecka 4/6). Organizatorem był Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Za konferencję oraz podzielenie się z nami nagraniami referatów są odpowiedzialni: Urszula Klimut, Rafał Rukat, mgr Piotr Litwin oraz mgr Paweł Motyka.

4. Jan Wawrzyniec Lech (MISH UW): "Wykonanie i zapis. Przedmiot badań antropologii muzyki w świetle ucieleśnienia, fenomenologii percepcji i doświadczeń terenowych" 

Antropologiczne badanie muzyki, praktyk muzycznych i rozmaitych perspektyw estetycznych związanych z muzyką nierzadko wiąże się z koniecznością rozczytania zakodowanej w nutowym zapisie kulturowej treści. Jak jednak czytać zapis muzyczny w kontekście empirycznych badań tere-nowych, skoro wykonanie zapisanego utworu nigdy nie oddaje zapisków na pięciolinii w sposób idealny? Odpowiedzi dostarcza fenomenologia percepcji Merleau-Ponty'ego, która, wykorzystując kategorię ucieleśnienia, postuluje przełamanie granic zapisu i wykonania. Prowadzi to do postrzegania muzyki jako cielesnego, indywidualnego doświadczenia, któremu dalsze będą pozo-stające na poziomie lektury tekstu analizy. Opisy tego rodzaju podejścia do muzyki i ucieleśnionego doświadczenia dźwiękowego przedstawię na podstawie własnych przeżyć terenowych środowisk rzymskokatolickich w podolskiej miejscowości Murafa.


5. Anna Duda (Instytut Nauk o Kulturze i Studiów Interdyscyplinarnych UŚ): "Aspekty ucieleśnienia w pracy Studia Dwóch Ścieżek – studium przypadku" 

Referat to prezentacja obszarów pracy studia wraz z przykładowymi formami ćwiczeń tak, by uzyskać przekrój aspektów, w jakich rozważane może być pojęcie ucieleśnienia. Ze względu na brak usystematyzowanego języka opisu dla praktyk z pogranicza sztuk walki i działań o charakterze performatywnym, opis pracy studia dokonywany jest na podstawie weryfikowania wewnętrznego języka, jakim członkowie opisują własne działania (m.in. pojęcie „punktu newralgicznego”) i konfrontowanie go z już istniejącymi pojęciami stosowanymi na gruncie teatrologii (głównie w nurcie antropologii tańca i teatru), estetyki oraz w konkretnych przypadkach – z zakresu neurokognitywistyki.


6. Wojciech Sak (Kognitywistyka UMK): "Rola temperatury w ucieleśnionym poznaniu: od pierwszych eksperymentów po aplikacje neuroekonomiczne" 

Pierwsze badania w podejściu ucieleśnionego poznania udowodniły wpływ samego fizycznego ciepła na percepcję społeczną. Na przykład otrzymanie na chwilę do przytrzymania ciepłego bądź zimnego napoju istotnie wpływało odpowiednio na późniejszą wysokość psychologicznej oceny drugiej osoby jako „ciepłej” bądź „zimnej”. Inne badania pokazały także wpływ zmiany odczuwanej temperatury na poziom altruizmu, czy ocen moralnych. Rola temperatury w ucieleśnionym poznaniu ma szczególne implikacje dla rozwiązań neuromarketingowych. Ostatnie badania neuroekonomiczne związane z ucieleśnionym pozaniem i społeczną konsumpcją pokazały jak istotną rolę w naszych zachowaniach odgrywa mechanizm samoregulacyjny, dążący do utrzymaniu balansu pomiędzy odczuwanym ciepłem bądź zimnem, zarówno fizycznym jak i społecznym. Wpływa on na społeczne aktywności, produkty i usługi, jakie wybieramy ze względu na odczuwaną temperaturę, zarówno psychiczną (społecznie zależną) jak i fizyczną. Odpowiednia manipulacja tymi dwiema zmiennymi pozwala zwiększać sprzedaż, pozostawiając konsumentów nieświadomymi ucieleśnionych źródeł ich decyzji.

Skąd ciało wiedziało? cz. 1

Nagrania referatów wygłoszonych w ramach II edycji Studencko-doktoranckiej konferencji „Skąd ciało wiedziało? Ucieleśnienie w naukach kognitywnych i społecznych”. Konferencja odbyła się w dniach 15-16.05.2015 w Pracowni Duży Pokój (Warszawa ul. Warecka 4/6). Organizatorem był Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego. Za konferencję oraz podzielenie się z nami nagraniami referatów są odpowiedzialni: Urszula Klimut, Rafał Rukat, mgr Piotr Litwin oraz mgr Paweł Motyka.

1. Andrzej Jankowski (Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej – Sopot): "Narzędzie jako rozszerzenie ucieleśnionego umysłu – ujęcie kognitywistyczne"
Referat dotyczy tego, w jaki sposób narzędzia modyfikują schemat ciała i percepcję oraz neuronalna podstawa tych zmian. Jego autor przedstawia w nim analizę wyników badań z wykorzystaniem tzw. neuroobrazowania.


2. Monika Chylińska (Katedra Teorii Poznania KUL): "Kreatywność ucieleśniona – stanowisko Petera Carruthersa w sporze o źródła twórczego działania"
Wystąpienie dotyczy teorii Petera Carruthersa. Autorka referatu przybliża ją słuchaczom, a następnie proponuje własną analizę krytyczną tego podejścia oraz rozważa dalsze możliwe kierunki badań w dziedzinie 'kreatywności ucieleśnionej'.


3. Klara Keler (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW): "Projekt: ciało, czyli o znaczeniu obnażenia"

poniedziałek, 22 czerwca 2015

Opowieści z dzieciństwa

Kiedy byłam dzieckiem, wieczorami mój dziadek snuł opowieści o czasach swojej młodości. Opowiadał mi o tym, jak toczyło się życie na podwórku jednej z kamienic na starym mieście w Poznaniu – o budzących go dźwiękach mieszczącej się tam mleczarni, bardzo srogich zimach i o wesołym, choć ubogim życiu przed wojną. Mówił też o wybuchu II wojny światowej i okupacji Poznania. Postanowiłam uwiecznić część z tych historii w formie krótkiego podcastu. Zapraszam do wysłuchania tej autobiograficznej narracji rodowitego mieszkańca Poznania.


Autorką podcastu jest Stanisława Maria Piotrowska

W nagraniu wykorzystano następujące utwory: Szczepcio i Tonko „Dobranoc, oczka zmruż”; Zenon Jaruga „Domek z kart” oraz „Powiedz mi mój księżycu”; Tadeusz Faliszewski „Cóż bez miłości wart jest świat”; Orkiestra Henryka Golda „Idzie wiosna”; Adam Aston „Ani ty, ani ja” oraz „W siódmym niebie”; Tola Mankiewiczówna „Powróćmy jak za dawnych lat".